Վիտրեոռեթինալ վիրահատություններ

Շաքարախտային ռետինոպաթիա

 

Շաքարային ռետինոպաթիան այսօր աշխարհում հանդիսանում է բնակչության կուրության հիմնական պատճառներից մեկը: Հաշվի առնելով խնդրի կարևորությունը՝ 2010 թվականից Ս.Վ. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի վիտրեոռետինալ բաժանմունքի վարիչ, պրոֆեսոր Ա.Հ. Վարդանյանի ղեկավարությամբ ստեղծվել է շաքարախտով հիվանդների աչքի ախտահարումների դեմ պայքարի խորհուրդ, դիաբետով հիվանդների առաջնային հետազոտման կաբինետ:

Շաքարային դիաբետի հետևանքով ցանցաթաղանթում զարգացող անոթային բարդությունները՝ շաքարային ռետինոպաթիան, դասակարգվում է ոչ պրոլիֆերատիվ և պրոլիֆերատիվ ձևերի: Հիվանդությունը արտահայտվում է ինչպես ինսուլին կախյալ, այնպես էլ ոչ ինսուլին կախյալ շաքարային դիաբետով տառապող հիվանդների 25 %-ի մոտ:

 

Հիվանդները նշում են՝ տեսողության շղարշում և առարկաների պատկերի աղճատում, տեսողության վատացում գիշերային ժամերին, լողացող բծեր, գունային տեսողության վատացում:

Ոչ պրոֆիլերատիվ շաքարային ռետինոպաթիայի ախտանիշներն են՝ միկրոանևրիզմներ, լայնացած մազանոթներ, կետային և գծային արյունազեղումներ, նյարադաթելերի շերտում կոշտ էքսուդատներ, դեղին բծի կլինիկորեն արտահայտված այտուց:

Ոչ պրոֆիլերատիվ շաքարային ռետինոպաթիայի ժամանակ կատարվում է պանռետինալ լազերային ֆոտոկոագուլյացիա տեղային անզգայացումով՝ 2 կամ 3 փուլով, ինչպես նաև ինտրավիտրեալ (ապակենման մարմնի մեջ) Ավաստինի (Bevacizumab) ներարկումներով:

Պրոֆիլերատիվ շաքարային ռետինոպաթիայի ախտանիշներն են՝ տեսողական նյարդային սկավառակի կամ այլ հատվածի նեովասկուլյարիզացիա, պրեռետինալ արյունազեղումներ կամ արյունազեղումներ ապակենման մարմնի մեջ, պրեռետինալ ֆիբրոզ, ցանցաթաղանթի ձգումային շերտազատում, որի ժամանակ կատարվում է վիրահատություն՝ հետին փակ վիտրեկտոմիա 20G, 23G և ամենաժամանակակից 25G, 27G-ոց գործիքներով, ապակենման մարմնի ժամանակավոր փոխարինիչների՝ սիլիկոնային յուղի, C3F8 գազի, ֆիզ. լուծույթի. ստերիլ օդի, ծանր հեղուկի կիրառումով:

Վաղ սկսած բուժումը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ վերահսկելու հիվանդության ընթացքը: Շաքարախտային ռետինոպաթիայի պատշաճ բուժումից հետո հաճախ նկատվում է վիճակի երկարատև կայունացում: Լազերային ֆոտոկոագուլյացիան բարելավում է տեսողությունը 17%-ի դեպքում: Արյան գլյուկոզայի մակարդակի և արյան ճնշման պատշաճ վերահսկումը դանդաղեցնում է շաքարախտային ռետինոպաթիայի և դեղին բծի այտուցի զարգացումը I և II տիպի դիաբետով տառապող հիվանդների մոտ:

Հիվանդության վաղաժամ ախտորոշման և ճիշտ բուժման իրականացման դեպքում հնարավոր է կանխել հիվանդության հետագա բարդացումը:

 

Ցանցաթաղանթի շերտազատում

 

Ս.Վ.Մալայանի անվան Ակնաբուժական կլինիկայի Վնասվածքաբանական բաժանմունք դիմած ցանցաթաղանթի շերտազատումով հիվանդները կարող են ստանալ որակյալ և ժամանակակից բուժ.օգնություն:

Ցանցաթաղանթի շերտազատումը սենսոր ցանցաթաղանթի անջատումն է պիգմենտային էպիթելից` նրանց միջև հեղուկի կուտակման արդյունքում: Ցանցաթաղանթի շերտազատումն ոչ հազվադեպ հանգեցնում է տեսողության կտրուկ նվազման և կուրության, ուստի այն պահանջում է անհապաղ բուժական միջամտություն, որպեսզի հնարավորինս ճիշտ և արագ վերականգնվի ցանցաթաղանթի անատոմիական կառուցվածքը և ընկճվի նյարդային բջիջների ցուպիկների և շշիկների կորուստը:

Ըստ առաջացման մեխանիզմի ցանցաթաղանթի շերտազատումը լինում է 3 տեսակի` ռեգնատոգեն, տրակցիոն և էքսուդատիվ:

Ռեգմատոգեն շերտազազատումն առաջանում է ցանցաթաղանթի պատռվածքների առկայության պայմաններում, որի արդյունքում ջրիկացած ապակենման մարմինը պատռվածքից անցնում է սենսոր ցանցաթաղանթի տակ և բերում է վերջինիս սկզբում լոկալ, այնուհետև համատարած շերտազատման:

Ռեգմատոգեն շերտազատումով հիվանդների մեծ մասի մոտ դասական նախանշաններ հանդիսանում են ֆոտոպսիանները` լույսի առկայծումներ և ապակենման մարմնի լողացող պղտորումներ: Ֆոտոպսիաները սուր հետին վիտրեալ շերտազատման ժամանակ են ի հայտ գալիս ցանցաթաղանթի ձգումի հետևանքով՝ վիտրեոռետինալ կպումների շրջանում: Ֆոտոպսիաների դադարումը կապված է կպումների պոկման հետ, որը կարող է իր մեջ ներառել նաև ցանցաթաղանթի սերտաճած հատվածը: Որոշ ժամանակ անց հիվանդները նշում են տեսադաշտի հարաբերական դեֆեկտներ, որոնք կարող են պրոգրեսիվել և ընդգրկել նաև կենտրոնական տեսողությունը: Տեսադաշտի փոփոխություններն առաջանում են ցանցաթաղանթի շերտազատումից հետո, հիվանդները նկարագրում են որպես «մուգ վարագույրի» առաջացման զգացողություն:

Տրակցիոն շերտազատումն առաջանում է հիմնականում պրոլիֆերատիվ շաքարախտային ռետինոպաթիայի, անհասության ռետինոպաթիայի, պրոլիֆերատիվ վիտրէոռետինոպաթիայի և թափածակող վնասվածքների ժամանակ՝ պրեռետինալ ֆիբրոզի և մեխանիկական կրճատման հետևանքով: Ֆոտոպսիաները բացակայում են, քանի որ ցանցաթաղանթի շերտազատումը զարգանում է դանդաղ՝ վիտրեոռետինալ տրակցիաների թաքնված զարգացման հետևանքով և չի ուղեկցվում սուր հետին վիտրեալ շերտազատումով: Տեսադաշտի փոփոխությունները ևս պրոգրեսիվում են դանդաղ և կարող են տևել ամիսներ, երբեմն նաև տարիներ:

Էքսուդատիվ շերտազատումը հիմնականում առաջանում է ներակնային բորբոքային հիվանդությունների և նորագոյացությունների ժամանակ, որի դեպքում սուբռետինալ տարածությունում լինում է շճային հեղուկի կուտակում՝ առանց պատռվածքի և տրակցիոն կոմպոնենտի: Այս դեպքում շերտազատված ցանցաթաղանթը շատ շարժուն է, ի հայտ է գալիս «հեղուկի տեղաշարժման» ֆենոմենը:

Ցանցաթաղանթի շերտազատման բուժումը պահանջում է վիրաբուժական անհապաղ միջամտություն,որի նպատակն է հանդիսանում ցանցաթաղանթի

պատռվածքի հայտնաբերումը և փակումը,պրեռետինալ և վիտրէոռետինալ տրակցիաների հատումը,ընդհանուր հիվանդության բուժումը:Վիրաբուժական բուժման եղանկեներն են '

Պնևմատիկ ռետինոպեքսիա –իրենից ներկայացնում է ամբուլատոր միջամտություն,

որի ժամանակ ինտրավիտրէալ ներմուծվում է ընդհարձակվող իներտ գազ'ռետինալ պատռվածքի պաշարման նպատակով:Պատռվածքները պաշարում են կրիոկոագուլյացիայով կամ ֆոտոլազերկոագուլյացիայով'գազի ներմուծումից առաջ կամ մի քանի ժամ հետո:Վիրահատությունից հետո հիվանդը մի քանի օր պետք է ընդունի գլխի այնպիսի դիրք, որ գազը ցանցաթաղանթի պատռված հատվածի հետ գտնվի անմիջական կոնտակտի մեջ: ²յս վիրահատությունը հնարավոր է իրականացնել միայն թարմ շեñտազատման դեպքում,պատռվածքների տեղակայումով ժ 8-4 շրջանում:

Սկլերայի պլոմբավորում էքսպլանտատով( լոկալ կամ ցիրկուլյար)- Այս վիրահատության էությունը կայանում է սկլերայի ներհրման մեջ : Էքստրասկլերալ պլոմբավորման հիմնական նպատակÝ է ցանցաթաղանթի պատռվածքների փակումը'պիգմենտային էպիթելի և սենսոր ցանցաթաղանթի մոտեցման ճանապարհով,ինչպես նաև դինամիկական վիտրեոռետինալ տրակցիաÛի նվազեցումը : Էքսպլանտատը 'դա մի նյութ է, որն անմիջապես կարվում է սկլերային: ¾քսպլանտատները հիմնականում լինում են սիլիկոնից և ունեն տարբեր ձևեր ու չափեր: Օգտագործվում են ինչպես սիլիկոնային ժապավեններ, այնպես էլ սիլիկոնային սպունգեր: Էքստրասկլերալ պլոմբավորումը կարելի է համակցել պատռվածքների կրիոկոագուլյացիայի , ֆոտոլազերկոագուլյացիայի , ինչպես նաև հետին փակ վիտր¿կտոմիայի հետ:

Հետին փակ վիտրէկտոմիա –Կատարվում է արտահայտված չներծծվող վիտրէալ արյունազեղումների ,վիտրէոռետինալ տրակցիայով պրոլիֆերատիվ անգիոռետինոպաթիաների,մակուլայի տրակցիոն այտուցի ,ցանցաթաղանթի տրակցիոն և ռեգմատոգեն շերտազատումների ժամանակ:Անհարժեշտության դեպքում վիրահատության ընթացքում միանգամից կատարվում է ցանցաթաղանթի էնդոֆոտոլազերկոագուլյացիա:Վիտրէկտոմիայից հետո շերտազատված ցանցաթաղանթի ուղման և ներքին տամպոնադայի համար, ներմուծվում ¿ ապակենման մարմնի տարբեր ժամանակավոր փոխարինիչներ 'ֆիլտրված օդ,ընդհարձակվող իներտ գազեր և սիլիկոնային յուղ:Հիվանդները օդի և գազի ներմուծումից հետո մի քանի օր գրեթե ոչինչ չեն տեսնում,բացի լույսից:

Ատիճանաբար առաջանում է սահման օդի կամ գազի պղպջակի և ներակնային հեղուկի միջև,հիվանդը նշում է պղպջակի շարջումը գլխի շարժման ժամանակ:

Պղպջակի ներծծմանը զուգահեռ սկսում են երևալ պատկերները,և ի վերջո տեսողությունը վերականգնվում է:Սիլիկոնային յուղն օգտագործվում է ավելի երկարատև հետվիրահատական ինտրաօկուլյար տամպոնադայի համար:

Սուբռետինալ հեղուկի դրենավորում

Ցանցաթաղանթի շերտազատման ժամանակ բուժում չստանալու պարագայում առաջանում է տեսողության անվերադարձ կորուստ,ընդհուպ մինչև տեսողական օրգանի կորուստ: